۷ روش کاربردی برای بهتر درس خواندن و به خاطر سپردن مطالب
آیا برای امتحان‌ها ساعت‌ها درس می‌خوانید، اما موقع پاسخ دادن به سؤال‌ها نمی‌توانید مطالب را به یاد بیاورید؟ یا احساس می‌کنید هرچقدر هم مطالعه می‌کنید، باز هم بعضی مطالب خیلی زود فراموش می‌شوند؟
خبر خوب این است که برای یادگیری بهتر، همیشه لازم نیست زمان بیشتری صرف کنید؛ گاهی کافی است روش مطالعه‌تان را تغییر دهید. با شناخت سبک یادگیری خود، یادداشت‌برداری اصولی، مرور منظم و تمرین فعال می‌توانید مطالب را بهتر یاد بگیرید و برای مدت طولانی‌تری به خاطر بسپارید.
در این مقاله، ۷ روش کاربردی برای تقویت مهارت‌های مطالعه و حافظه را بررسی می‌کنیم که می‌توانید از همین امروز در برنامه درسی خود به کار بگیرید.
۱. سبک یادگیری خود را بشناسید
همه افراد به یک روش یاد نمی‌گیرند. بعضی‌ها با دیدن تصاویر و نمودارها بهتر متوجه مطالب می‌شوند، بعضی‌ها از طریق شنیدن توضیحات یاد می‌گیرند و گروهی هم با انجام دادن کارهای عملی، مفاهیم را بهتر درک می‌کنند.
برای مثال، اگر بخواهیم نحوه کار یک ساعت را توضیح دهیم، افراد مختلف ممکن است از روش‌های متفاوتی استفاده کنند:
- یادگیری دیداری: مشاهده تصویر یا نموداری که اجزای ساعت و نحوه کار آن را نشان می‌دهد.
- یادگیری شنیداری: گوش دادن به توضیحات معلم درباره عملکرد ساعت.
- یادگیری عملی: باز کردن اجزای یک ساعت و بررسی نحوه قرار گرفتن آن‌ها در کنار یکدیگر.
- یادگیری از طریق خواندن و نوشتن: مطالعه متنی درباره عملکرد ساعت و یادداشت‌برداری از نکات مهم.
شناخت روش‌هایی که به شما کمک می‌کنند مطالب را بهتر درک کنید، می‌تواند در انتخاب شیوه مطالعه مؤثر باشد. البته بهتر است خودتان را به یک سبک محدود نکنید؛ ترکیب روش‌های مختلف معمولاً به یادگیری عمیق‌تر کمک می‌کند.
۲. از کلمات اختصاری و فلش‌کارت استفاده کنید
گاهی لازم است تعداد زیادی اصطلاح، تعریف، فرمول یا نکته را به خاطر بسپارید. در چنین شرایطی، استفاده از ابزارهای ساده‌ای مانند کلمات اختصاری و فلش‌کارت می‌تواند کار را آسان‌تر کند.
کلمات اختصاری از حروف اول کلمات یا عبارت‌هایی ساخته می‌شوند که می‌خواهید به خاطر بسپارید. این روش به‌ویژه برای حفظ کردن فهرست‌ها و دسته‌بندی‌های مشخص مفید است.
فلش‌کارت‌ها نیز کارت‌هایی هستند که یک طرف آن‌ها سؤال، اصطلاح یا مفهوم و طرف دیگر پاسخ یا توضیح آن نوشته می‌شود. برای مثال، می‌توانید نام یک مفهوم زیست‌شناسی را در یک طرف کارت و تعریف آن را در طرف دیگر بنویسید.
هنگام استفاده از فلش‌کارت، ابتدا سعی کنید پاسخ را بدون نگاه کردن به پشت کارت به یاد بیاورید. سپس پاسخ خود را بررسی کنید. تکرار این تمرین در فاصله‌های زمانی مختلف، به تثبیت مطالب در حافظه کمک می‌کند.
۳. هنگام تدریس، یادداشت‌های دقیق و مفهومی بردارید
یادداشت‌برداری یکی از مهارت‌های مهم برای یادگیری بهتر است؛ اما یادداشت خوب فقط رونویسی از نوشته‌های روی تخته یا اسلایدهای معلم نیست.
سعی کنید هنگام تدریس، نکات اصلی، توضیحات تکمیلی معلم، مثال‌های مهم و پرسش‌هایی را که برایتان پیش می‌آید ثبت کنید. بهتر است مطالب را با زبان خودتان بنویسید تا هنگام مرور، مفهوم آن‌ها را راحت‌تر به یاد بیاورید.
برای مؤثرتر شدن یادداشت‌برداری می‌توانید این نکات را رعایت کنید:
- نکات اصلی را از توضیحات فرعی جدا کنید.
- از تیترها، شماره‌گذاری و دسته‌بندی برای مرتب کردن مطالب استفاده کنید.
- برای ارتباط میان مفاهیم، نمودار یا نقشه ذهنی بکشید.
- بعد از کلاس، یادداشت‌ها را مرور و بخش‌های ناقص را تکمیل کنید.
اگرچه یادداشت‌برداری با دست ممکن است در برخی شرایط به پردازش بهتر مطالب کمک کند، مهم‌تر از ابزار یادداشت‌برداری، توجه به درس و درک مفاهیم است. بنابراین روشی را انتخاب کنید که به شما اجازه دهد فعالانه به درس گوش دهید و نکات مهم را ثبت کنید.
۴. مطالعه برای امتحان را به روزهای آخر موکول نکنید
یکی از اشتباهات رایج دانش‌آموزان این است که مطالعه جدی را به شب امتحان موکول می‌کنند. این کار معمولاً باعث افزایش استرس، خستگی و دشوارتر شدن یادآوری مطالب می‌شود.
بهتر است از چند روز یا حتی چند هفته قبل از امتحان، مطالعه را شروع کنید و هر روز زمانی را به مرور درس‌ها اختصاص دهید. برای مثال، اگر یک هفته تا امتحان فرصت دارید، می‌توانید مطالب را به بخش‌های کوچک تقسیم کنید و هر روز بخشی از آن‌ها را بخوانید.
یک برنامه ساده می‌تواند شامل این مراحل باشد:
۱. مطالعه اولیه: یادگیری مطالب جدید و مشخص کردن نکات دشوار.
۲. مرور کوتاه: مرور نکات مهم در روز بعد.
۳. تمرین و پرسش: پاسخ دادن به سؤال‌ها بدون نگاه کردن به جزوه.
بازگشت به مطالب دشوار در فاصله‌های زمانی بعدی.
این روش که به آن مرور فاصله‌دار گفته می‌شود، کمک می‌کند به‌جای حفظ کردن فشرده مطالب در مدت کوتاه، آن‌ها را در چند جلسه آموزش بازیابی و تثبیت کنید.
۵. در گروه‌های مطالعه شرکت کنید
مطالعه گروهی می‌تواند فرصتی مناسب برای تبادل نظر، پرسیدن سؤال و یادگیری از هم‌کلاسی‌ها باشد. وقتی با دیگران درس می‌خوانید، ممکن است با توضیحی روبه‌رو شوید که درک یک مفهوم را برایتان آسان‌تر کند یا متوجه نکته‌ای شوید که هنگام مطالعه فردی از آن غافل بوده‌اید.
برای اینکه مطالعه گروهی نتیجه خوبی داشته باشد، بهتر است چند نکته را رعایت کنید:
- گروهی کوچک از هم‌کلاسی‌های علاقه‌مند به درس تشکیل دهید.
- پیش از شروع جلسه، موضوع و هدف مطالعه را مشخص کنید.
- از یکدیگر سؤال بپرسید و پاسخ‌ها را بررسی کنید.
- زمان مشخصی را به مطالعه و زمان دیگری را به گفت‌وگو اختصاص دهید.
اگر در جلسات گروهی تمرکزتان را از دست می‌دهید، از تایمر استفاده کنید. برای مثال، می‌توانید ۴۵ دقیقه با تمرکز درس بخوانید و سپس استراحت کوتاهی داشته باشید.
البته مطالعه گروهی همیشه بهترین انتخاب نیست. اگر برای یادگیری یک مبحث به سکوت و تمرکز بیشتری نیاز دارید، مطالعه فردی را در اولویت قرار دهید و از گروه برای رفع اشکال و مرور مطالب استفاده کنید.
۶. مطالب را به شخص دیگری آموزش دهید
یکی از روش‌های مؤثر برای بررسی میزان یادگیری، توضیح دادن مطالب برای فردی دیگر است. وقتی می‌خواهید موضوعی را آموزش دهید، باید آن را به زبان خودتان بیان کنید، نکات اصلی را به هم ارتباط دهید و برای بخش‌های دشوار مثال بزنید.
این کار به شما نشان می‌دهد که کدام قسمت‌ها را به‌خوبی یاد گرفته‌اید و در چه بخش‌هایی هنوز ابهام دارید.
برای استفاده از این روش، لازم نیست حتماً معلم یا مدرس باشید. می‌توانید یکی از این کارها را انجام دهید:
- یک مبحث را برای دوست یا هم‌کلاسی خود توضیح دهید.
- تصور کنید در کلاس هستید و موضوع را با صدای بلند تدریس کنید.
- مطالب را طوری بنویسید که فردی بدون دانش قبلی بتواند آن‌ها را بفهمد.
- پس از توضیح دادن، به پرسش‌هایی درباره همان موضوع پاسخ دهید.
اگر هنگام توضیح دادن مطلبی نمی‌توانید آن را به زبان ساده بیان کنید، به جزوه برگردید، آن بخش را دوباره بررسی کنید و سپس بار دیگر توضیح دادن را امتحان کنید.
۷. وقتی در مطالعه مشکل دارید، کمک بخواهید
گاهی با وجود تلاش زیاد، ممکن است در یادگیری یک درس یا فهمیدن یک مبحث خاص مشکل داشته باشید. در چنین شرایطی، به‌جای اینکه ساعت‌ها بدون نتیجه مشخص به مطالعه ادامه دهید، بهتر است از دیگران کمک بگیرید.
می‌توانید از هم‌کلاسی‌ای که آن مبحث را بهتر فهمیده است سؤال کنید، از معلم بخواهید موضوع را دوباره توضیح دهد یا برای رفع اشکال از یک مدرس کمک بگیرید.
برای دریافت کمک مؤثرتر، بهتر است پیش از پرسیدن سؤال مشخص کنید دقیقاً کدام بخش را متوجه نشده‌اید. برای مثال، به‌جای اینکه بگویید «ریاضی را نمی‌فهمم»، می‌توانید بپرسید «چرا در این مرحله از حل معادله، علامت جمله تغییر می‌کند؟»
این کار باعث می‌شود پاسخ دقیق‌تری دریافت کنید و زمان کمتری را صرف پیدا کردن مشکل اصلی کنید.
اگر با وجود برنامه‌ریزی و تمرین همچنان در یک درس پیشرفت نمی‌کنید، ممکن است لازم باشد روش مطالعه، پیش‌نیازهای درسی یا برنامه آموزشی خود را تغییر دهید. کمک گرفتن از یک معلم یا مشاور تحصیلی می‌تواند در پیدا کردن راه مناسب مؤثر باشد.
جمع‌بندی: چطور هوشمندانه‌تر درس بخوانیم؟
برای یادگیری بهتر، فقط زیاد درس خواندن کافی نیست؛ باید بدانید چطور مطالعه کنید، چگونه مطالب را مرور کنید و چطور میزان یادگیری خود را بسنجید.
برای شروع، لازم نیست همه این روش‌ها را هم‌زمان به برنامه خود اضافه کنید. یک یا دو روش، مانند مرور فاصله‌دار و توضیح دادن مطالب با زبان خودتان، انتخاب کنید و چند روز به‌طور منظم به کار ببرید. سپس بررسی کنید که کدام روش‌ها برای شما مؤثرتر بوده‌اند.
به یاد داشته باشید که یادگیری مهارتی است که با تمرین بهتر می‌شود. با برنامه‌ریزی واقع‌بینانه، تمرکز بر درک مفاهیم و کمک گرفتن در زمان مناسب، می‌توانید مطالعه مؤثرتری داشته باشید و با آمادگی بیشتری در امتحان‌ها شرکت کنید.
در دفترپلاس می‌توانید برای یادگیری بهتر، رفع اشکال و تقویت مهارت‌های درسی خود از معلمان خصوصی کمک بگیرید و متناسب با نیازتان، آموزش آنلاین یا حضوری را انتخاب کنید.
